Witamy w PTH

Ostatnie wieści
Advertisement
Prof. Stanisław Radwan Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
Prof. dr hab. Stanisław Radwan - wybitny polski hydrobiolog

Stanisław Mikołaj RADWAN urodził się 6 grudnia 1933 r. w Rzeczycy Ziemiańskiej, wsi położonej na skraju Roztocza Zachodniego, w gminie Trzydnik Duży, powiat Kraśnik, województwo lubelskie.
S
Image
Prof. S. Radwan
tudia wyższe ukończył na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi (BiNoZ) UMCS w Lublinie, w 1958 r., uzyskując tytuł magistra biologii. Pracę zawodową podjął jako asystent prof. dr hab. Gabriela Brzęka w Katedrze Zoologii Wyższej Szkoły Rolniczej w Lublinie. Głównymi obiektami jego badań były jeziora Pojezierza Łęczyńsko – Włodawskiego, dla których przez całe życie zgromadził unikatowe materiały naukowe, obejmujące okres od połowy lat 60. XX w. do połowy pierwszej dekady XXI w.  Stopień naukowy doktora nauk przyrodniczych z zakresu zoologii nadała Mu Rada Wydziału BiNoZ UMCS w 1965 r. W latach 1966 – 1974 pracował na WSR na stanowisku adiunkta. W latach 1970 – 1972 był członkiem Senatu WSR, zaś w l. 1972 – 1974 – członkiem Senatu Akademii Rolniczej w Lublinie. Stopień naukowy doktora habilitowanego nauk przyrodniczych w zakresie zoologii uzyskał w 1974 r., na podstawie uchwały Rady Wydziału BiNoZ UMCS w. W 1982 r. Uchwałą Rady Państwa otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych, zaś w 1989 r. – tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1976 – 1982 oraz 1991 – 1993 pełnił funkcję Dyrektora Instytutu Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej na Wydziale Zootechnicznym Akademii Rolniczej w Lublinie. Od 1978r. pełnił też w tym Instytucie funkcję kierownika Zakładu Zoologii i Hydrobiologii, z którego w 1993 r. powstały 2 jednostki: Katedra Hydrobiologii i Ichtiobiologii oraz Katedra Zoologii. Katedrą Hydrobiologii i Ichtiobiologii prof. dr hab. Stanisław Radwan kierował nieprzerwanie aż do emerytury, tj. do 2004 r.  
Od połowy lat 80. XX w. Profesor coraz szerzej zaczął zajmować się zagadnieniami ochrony środowiska przyrodniczego, w tym szczególnie ekosystemów wodno – błotnych. Nasza współpraca w tym zakresie rozpoczęła się w 1986 r., kiedy to zaprosiłem Go do udziału w pracach interdyscyplinarnego zespołu przygotowującego dokumentację naukową do utworzenia Poleskiego Parku Narodowego. Od tego czasu większość projektów i przedsięwzięć dotyczących ochrony i renaturalizacji ekosystemów wodnych i torfowiskowych oraz związanych z nimi gatunków, była na Lubelszczyźnie realizowana z naszym wspólnym udziałem. Od maja 1995 r. prof. dr hab. Stanisław Radwan był  kierownikiem utworzonej z Jego inicjatywy Pracowni Ochrony Przyrody, w 2003 r. przekształconej w Pracownię Ochrony Przyrody i Ekologii Krajobrazu. Z Pracowni tej – w dużej mierze dzięki staraniom Profesora – w 2006 r. powstał samodzielny Zakład Ekologii Krajobrazu i Ochrony Przyrody, którym od początku mam zaszczyt kierować. Prof. dr hab. Stanisław Radwan był też inicjatorem i współtwórcą kierunku kształcenia „Ochrona środowiska” na Akademii Rolniczej w Lublinie.
Do czasu przejścia na emeryturę Profesor opublikował 244 prace naukowe. Wśród nich 147 pozycji to oryginalne prace twórcze, zamieszczane w renomowanych czasopismach naukowych o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym. Był także redaktorem 19 tomów monografii, prezentujących wyniki i podsumowanie prac dużych, interdyscyplinarnych  zespołów badawczych. Prace te dotyczyły przede wszystkim struktury, funkcjonowania, przekształceń oraz ochrony ekosystemów wodnych i torfowiskowych, ze szczególnym uwzględnieniem Polesia Lubelskiego.
Lista Jego osiągnięć naukowych jest długa i różnorodna. Do najważniejszych należy zaliczyć:
•    Opracowanie wszechstronnego studium systematyczno – ekologicznego wrotków jezior Pojezierza Łęczyńsko – Włodawskiego, w tym opisanie aż 37 gatunków nowych dla Polski i 9 nowych dla Europy; określenie struktury ekologicznej i sezonowych zmian w zespołach wrotków psammonowych w różnych typach limnologicznych jezior – bardzo słabo poznanego i niezwykle rzadko opisywanego zespołu organizmów. Dzięki tym badaniom prof. dr hab. Stanisław Radwan jest uważany za jednego z twórców polskiej szkoły badań nad psammonem.
•    Określenie przydatności wrotków jako wskaźników trofii wód.
•    Wykorzystanie danych o składzie gatunkowym wrotków pelagicznych do określania stopnia podobieństwa limnologicznego jezior.
•    Określenie typów, struktury biotycznej i roli ekotonów w funkcjonowaniu wodno – torfowiskowych kompleksów ekosystemów.
•    Opracowanie i opublikowanie – opartego na oryginalnej metodyce – studium migracji i akumulacji metali ciężkich na różnych poziomach troficznych ekosystemu jeziornego.
•    Opracowanie jednego tomu p.t. Family Gastropodidae, w ramach seryjnie ukazującego się  międzynarodowego dzieła Guides to the identification of the microinvertebrates of the continental waters, of the world. SPB Academic Publishers, The Hague, The Netherlands (2002).
•    Udział w przygotowaniu dokumentacji naukowej do utworzenia Poleskiego Parku Narodowego (1986 – 1988, koordynator: Tadeusz J. Chmielewski).
•    Udział w tworzeniu podstaw naukowych oraz w realizacji i monitorowaniu efektów 2 pionierskich w skali Polski programów renaturalizacji ekosystemów wodno – torfowiskowych: na Pojezierzu Łęczyńsko – Włodawskim oraz w Pradolinie Wieprza [Jezioro Piskory] (1992 – 1997, koordynator: Tadeusz J. Chmielewski).
•    Koordynowanie opracowania programów restytucji i wzmacniania regionalnych populacji 2 rzadkich gatunków zwierząt: raka szlachetnego i strzebli błotnej.
•    Kierowanie pracami interdyscyplinarnego zespołu nad planem ochrony Poleskiego Parku Narodowego (1997 – 1999).
•    Udział w tworzeniu naukowych i organizacyjnych podstaw utworzenia Rezerwatu Biosfery UNESCO „Polesie Zachodnie” na Pojezierzu Łęczyńsko – Włodawskim w Polsce i na Pojezierzu Szackim na Ukrainie (1998 – 2000, koordynator: Tadeusz J. Chmielewski).
Prof. dr hab. Stanisław Radwan uczestniczył w realizacji 36 różnych projektów badawczych, w tym w kilkunastu znaczących w skali kraju, m. in. w:
•    Centralnym Programie Badań Podstawowych CPBP 04.10. w l. 1985 – 1989 (kierownik zadania)
•    Grancie KBN „Ekotony i ich rola w funkcjonowaniu wodno – torfowiskowych ekosystemów w obszarach chronionych Polesia, 1995 – 1998 (kierownik projektu)
•    Grancie KBN „Przyrodnicze podstawy ochrony i odnowy ekosystemów wodno – torfowiskowych w obszarze funkcjonalnym Poleskiego Parku Narodowego, na tle antropogenicznych przekształceń środowiska naturalnego, 2000 – 2003  (kierownik projektu).
O wielkiej aktywności zawodowej i wysokiej pozycji naukowej prof. dr hab. Stanisława Radwana świadczy też fakt, że był On promotorem 13 dysertacji doktorskich i opiekunem naukowym 1 rozprawy habilitacyjnej, a także recenzował 14 prac doktorskich, 10 rozpraw habilitacyjnych, 10 wniosków o tytuły profesorskie i 12 wniosków o stanowiska profesora nadzwyczajnego. Był również promotorem ponad 80 prac magisterskich i licencjackich.
Prof. dr hab. Stanisław Radwan działał bardzo aktywnie w wielu komitetach naukowych, organizacjach i towarzystwach naukowych oraz w społecznych organizacjach proekologicznych. W tej dziedzinie na szczególne podkreślenie należy m. in. Jego działalność w:
•    Polskiej Akademii Umiejętności (członek – korespondent od 2002 r.)
•    Polskiej Akademii Nauk (twórca i przewodniczący Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego Lubelskiego Oddziału PAN od 2001r., inicjator wydawania i przewodniczący Komitetu Redakcyjnego Teki Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego LO PAN, redaktor 3 pierwszych tomów „Teki” w j. angielskim)
•    Societas Internationalis Limnologiae [SIL] (członek od 1974 r.)
•    Lubelskim Towarzystwie Naukowym (członek rzeczywisty od 1975)
•    Polskim Towarzystwie Hydrobiologicznym (wiceprezes w l. 1989 – 1992, prezes w l. 1992 – 2000)
•    Radzie Naukowej Poleskiego Parku Narodowego (przewodniczący od czasu powstania w 1990 do 2005)
•    Radzie Naukowej Narwiańskiego Parku Narodowego (członek Prezydium od 1996)
•    Radzie Gospodarki Wodnej przy Ministrze Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (członek w l. 1997 – 1999)
•    Wojewódzkiej Komisji Ochrony Przyrody w Lublinie (od 1992 r.)
•    Radzie Społeczno – Naukowej Parku Krajobrazowego „Lasy Janowskie (przewodniczący od 1995 r.)
•    Polskim Klubie Ekologicznym (prezes Lubelskiego Okręgu PKE w l. 1988 – 1992).
Prof. dr hab. Stanisław Radwan był również organizatorem i kierownikiem naukowym kilkunastu krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych, m. in. corocznych konferencji poświęconych ekosystemom wodnym, organizowanych (wspólnie z Lubelskim Oddziałem PAN) w Janowie Lubelskim.
Za swoją niezwykle aktywną działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną odznaczony został:
•    Krzyżem Oficerskim OOP (w 2001 r.)
•    Krzyżem Kawalerskim OOP (w 1983 r.)
•    Złotym Krzyżem Zasługi (w 1975 r.)
Wyróżniono Go także Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1975 r.) oraz złotą odznaką Za Zasługi dla Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (1990 r.).
Od 2006 r. stan Jego zdrowia zaczął się widocznie pogarszać. Nasilające się dolegliwości i cierpienie skrywał przed  pracownikami, żartując: „znowu lekarze coś ode mnie chcą...”. Był twórczy i aktywny do ostatnich dni. Chodząc już z trudnością, o lasce, przygotowywał wciąż nowe przedsięwzięcia badawcze, konferencje, publikacje.
Opatrzony Świętymi Sakramentami zmarł w dniu 16 lipca 2007 r., w wieku 73 lat. Pochowany został w dniu 19 lipca 2007 r. na cmentarzu parafialnym w Nałęczowie, żegnany przez rodzinę, władze Akademii Rolniczej w Lublinie, delegacje innych wyższych uczelni oraz Polskiej Akademii Nauk, władze ochrony środowiska województwa lubelskiego i miasta Lublin, delegacje Poleskiego i Narwiańskiego Parku Narodowego, oraz setki współpracowników i znajomych.
W pamięci swoich podopiecznych i wychowanków prof. dr hab. Stanisław Radwan zapisał się jako znakomity specjalista, wymagający i sprawiedliwy przełożony, świetny organizator i niezastąpiony doradca w wielu trudnych sytuacjach zawodowych i osobistych.
Dla mnie osobiście był Mistrzem, Nauczycielem i Przewodnikiem po równie fascynującej, co trudnej krainie Nauki, a w życiu codziennym – prawdziwie serdecznym Przyjacielem.
Bardzo mało jest takich Ludzi...
                                                                              Tadeusz J. Chmielewski